Terug naar Ecclesianet.nl

Ongedachte zege CDA

Dr. H. Klink, Ecclesia nr. 11, mei 2002

Het CDA heeft vorige week een monsterzege behaald bij de landelijke verkiezingen. De partij kwam uit op maar liefst 43 zetels. Dat mag een zeer opmerkelijke en verheugende uitslag heten!
Op de avond van de verkiezingen waren Johan Stekelenburg, burgemeester van Tilburg en godsdienstsocioloog professor dr. Anton Zijderveld te gast bij een uitzending van de gezamenlijke omroepen. Zij kwamen gedurende het programma geregeld in beeld om hun licht te laten schijnen op de verkiezingsuitslagen. Aan het eind van de avond vroeg Maartje van Weegen een laatste korte reactie van de beide heren. Nadat professor Zijderveld zijn beurt had gehad, stak hij nog even een vinger omhoog en zei: "Ja, dit moet ik er toch nog bij zeggen….", om er aan toe te voegen: "acht jaar geleden werd voorspeld dat de rol van de christen-democratie uitgespeeld was in de Nederlandse politiek. Die bewering is vanavond wel gelogenstraft."
Zijdervelds opmerking brengt ons terug naar de eerste jaren van 'paars 2'. Toen schetste de heer Bolkestein, die inmiddels Europees commissaris geworden was, in een lezing de toekomst van politiek Nederland. In de 21e eeuw, zo voorspelde hij, zouden in Nederland slechts twee grote politieke bewegingen zijn: de liberale beweging, vertegenwoordigd door de VVD en de socialistische beweging, waarvan de PvdA de voortrekker zou zijn. De christelijke politieke partijen zouden geen factor van betekenis meer zijn.
Het is in het derde jaar van de nieuwe eeuw gelukkig heel anders gelopen: het CDA is verreweg de grootste partij geworden! De VVD en de PvdA daarentegen zijn bijna gehalveerd! Paars is door de kiezer afgedankt. En de beoogde premier is de heer Balkenende, politiek leider van het CDA. We mogen er verwonderd en diep dankbaar door zijn.
Hoe heeft het allemaal zover kunnen komen? Deze vraag zal in de komende tijd menig politicus en politiek commentator bezig houden. Een eenduidig antwoord erop is er mijns inziens niet te geven. Duidelijk is dat veel mensen genoeg hadden van de politieke cultuur van paars. Woorden als de achterkamertjespolitiek en de 'sorry'-cultuur, die uitdrukking gaven aan veel ongenoegen, zijn inmiddels zo ingeburgerd, dat iedereen begrijpt wat ermee bedoeld wordt. Dat enkele feit al spreekt voor zich. Maar er is meer. Breed onder de bevolking groeide de afgelopen tijd het ongenoegen over de koers die Nederland vaart.
Allerlei kwesties die niet openlijk besproken konden worden, hielden de bevolking bezig. Gaat het wel goed met Nederland? Nederland wordt steeds onveiliger. Is de multi-culturele samenleving iets wat we als ideaal moeten koesteren? Waarom is het nu ons land zo welvarend is, zo slecht gesteld met het onderwijs en de zorg? En ineens trad Pim Fortuyn, die in het weekblad Elsevier reeds jaren zijn politieke en maatschappelijke commentaren gaf, op. Hij heeft de algemeen levende onvrede over de politieke cultuur en de bezorgde vragen van de gewone man over de toekomst van ons land op een heel eigen wijze aan het licht gebracht. Hij deed dat op zo'n heldere en aansprekende manier dat velen zich tot hem aangetrokken voelden.
Dat bleek wel uit de massale reacties na de moord op deze politicus. Een golf van ontroering voer door Nederland. Bij het zien van de t.v. beelden van zijn begrafenis moest ik denken aan zijn boek De verweesde samenleving, dat hij enkele jaren geleden geschreven heeft. Het is een mooi boek, met een heel treffende titel. Dat zoveel mensen zo op deze man gesteld waren, onderstreept de waarheid van de titel van dat boek: onze samenleving is verweesd en de mensen zoeken een herder, iemand die de weg wijst en leiding geeft.
Het optreden van Pim Fortuyn heeft het politieke landschap in enkele maanden tijd compleet veranderd. De andere partijen wisten geen raad met deze nieuwkomer. Hij troefde hen af in het debat en verwoordde feilloos wat er in onze samenleving zoal mis is. De heren Melkert en Dijkstal konden maar moeilijk tegenspel bieden. Daarbij heeft zijn dood, die ons allen schokte, als een katalysator gewerkt. In dit politieke spectrum was daar ook de nieuwkomer Jan Peter Balkenende, de nieuwe lijsttrekker van het CDA. Helder en zakelijk was zijn benadering van het kabinet. Helder was ook zijn stellingname ten opzichte van Pim Fortuyn. In tegenstelling tot de meeste anderen nam hij hem serieus, deelde hij veel van zijn analyses en benaderde hij hem consistent. Hij behandelde hem respectvol, soms ook met duidelijke sympathie. Daarbij voer hij op volstrekt authentieke wijze een eigen koers. Hij bracht de mensen onder ogen dat een andere weg nodig is, een weg van fatsoen en moraal, van naastenliefde en betrokkenheid, die hij ontleent uit het Evangelie. Welnu zijn boodschap en zijn manier van doen heeft brede lagen van onze bevolking aangesproken.
De conclusie is dan ook gewettigd dat door Pim Fortuyn en Balkenende - twee mensen over wie velen een jaar geleden nog nauwelijks gehoord hadden - Nederland 'ontpaarst' is.

We beseffen dat andere christelijke partijen door de verkiezingen zetels verloren hebben en delen hun teleurstelling daarover, ook al moet gezegd worden dat de SGP haar aanhang met 10.000 mensen zag toenemen. Maar al met al mag er toch reden zijn voor grote dankbaarheid. Juist deze dag (16 mei 2002) sprak ik een oud-burgemeester van CDA signatuur. Hij zei me: "Ik ben erg opgetogen. Eindelijk kunnen we weer eens juichen." Wat kan ik deze man goed begrijpen. Onder de jaren van paars hebben veel christenen gezucht.
Zonder dat het gesprek er enige aanleiding toe gaf, verzuchtte een maand geleden iemand die nauwelijks politiek betrokken is tegen me: "Wat hebben we de laatste jaren toch geleden onder paars nietwaar…"
Ja, velen zagen uit naar het einde ervan. Maar niemand had durven denken dat het paarse tijdperk zo roemloos ten einde zou gaan. Wat dat betreft heeft Bart Jan Spruit volkomen gelijk als hij in het RD van zaterdag 11 mei schrijft: "Wie een jaar geleden had voorspeld dat de glans van paars volledig zou verdoffen, dat er onder de oppervlakte van een neoliberale consensus een groot ongenoegen smeulde, dat één man dat onbehagen een stem zou geven en grote electorale successen zou boeken, dat die man door een linkse activist zou worden doodgeschoten en dat een woedende menigte het Torentje van Kok zou belagen - wie dat allemaal had voorspeld, zou niet serieus zijn genomen."

Toch is het zo gegaan. "Eindelijk kunnen we weer eens juichen." Het kan niet anders of het politieke klimaat wijzigt zich door deze verkiezingsuitslagen. Er zal een andere wind gaan waaien met betrekking tot het onderwijs, de zorg, de landbouw enz. We zien niet over het hoofd dat er op de schouders van het CDA nu een grote verantwoordelijkheid rust en dat er nog veel onzekerheid is over de toekomst. God geve de heer Jan Peter Balkenende en allen die bij hem horen veel wijsheid bij de kabinetsformatie en in het regeren van ons land - en Hij zegene ons zo geseculariseerde land, dat dan toch maar, in groten getale op een christelijke partij heeft gestemd!