Terug naar Ecclesianet.nl

Kerstfeest - Feest der Kerk

Ds. H.C. Touw (Nijmegen), Kerkblaadje 60e jaargang (1969), nr 26 (blz.234-235)

Kerstfeest is in onze tijd één van de “algemeen erkende christelijke feestdagen“. Dan vieren wij in de huiselijke kriing ons Kersfeest, terwijl in de kerk ons de Kerstboodschap verkondigd wordt. Thuis is het feest, in de kerk de feestprediking.
Geheel anders was dat in de tijd, toen het Kerstfeest is ontstaan, omstreeks het begin van de vierde eeuw. Zó groot was toen het kerkelijk feest, zózeer was het geheel en al kerkelijk feest, dat niet alleen een groot deel van de vooravond, maar ook de nacht ervóór er door werd in beslag genomen.
Vooral was die viering plechtig in Jeruzalem. De gelovigen trokken dan met hun bisschop gezamenlijk de dag vóór het eigenlijke geboortefeest naar de herderskerk. Daar werd het “Ere zij God in den hoge“ gezongen, waarna psalmen werden gereciteerd en profetieën gelezen. Vervolgens begaven allen zich naar de “geboortegrot“ in Betlehem, waar tegen het vallen van de avond een dienst werd gehouden van psalmgezang, schriftlezingen en gebeden. Te middernacht volgden opnieuw schriftlezingen, uitlopend op het Kerstevangelie van Lucas 2. Dan keerde de stoet terug naar Jeruzalem, waar men tegen het aanbreken van de dag aankwam. Hier werd dan een “dageraadsdienst“ gehouden, waarna men zich enige tijd ter ruste begaf. Kort daarna, om 7 uur, kwamen allen echter weer bijeen in een grotere kerk, gelegen bij Golgotha, waar het geboortefeest zijn hoogtepunt vond in Avondmaalsviering.
In de 5e eeuw werd in de Westerse landen op Kerstfeest zelfs driemaal Avondmaal gevierd: één keer 's nachts, één keer bij het aanbreken van de dageraad, en één keer op klaarlichte dag.
Ook wat de datum van Kerstfeest betreft, blijkt Kerstfeest geheel en al kerkelijk ontstaan. Noch de Heilige Schrift, noch de kerkelijke overlevering geven ons de juiste opgave van de dag van Jezus' geboorte. Van de derde eeuw af wordt deze geboorte op 6 januari gevierd. Sinds Constantijn de Grote, de eerste “christen-keizer“, werd het feest echter verplaatst naar 25 december. De oorzaak daarvan was, dat in de heidense wereld die dag gewijd was aan de aanbidding van de onoverwinnelijke Zonne-God. Bij het eerste lengen der dagen vereerde men die Zonne-God uitbundig. De Kerk stelde daartegenover de aanbidding van Christus, de Zon der wereld.
Zo is de datum van het Kerstfeest dus ontstaan uit verzet tegen het heidendom, en is op zichzelf al die datum een geloofs-getuigenis. Zo blijkt het hele Kerstfeest in zijn oorsprong en wezen een zuiver-kerkelijk feest. In de laatste eeuw is het nu wel verworden tot een familie en zelfs werelds feest. maar het eigenlijke van Kerstfeest kan alleen in kerkelijke viering verstaan worden.