Terug naar Ecclesianet.nl

Jan Peter Balkenende en de EO-jongerendag

Dr. H. Klink, Ecclesia nr. 13, juni 2002

Een persoonlijke ervaring

De Franse christen-filosoof Jean Guitton schreef in 1987 een heel mooi geschriftje met de veelzeggende titel Silence sur l'essentiel (Stilte over het wezenlijke). Als motto van het boek staat op de eerste pagina een tekst uit het apocriefe boek Ecclesiasticus: 'Gedenk uw Schepper voordat de kruik barst tegen de fontein.' De eerste regels van het boek geven precies aan waarover het gaat: "Ik kom toe aan een heel moeilijk onderwerp: het wezenlijke. Over het essentiële bewaart men, in alle domeinen van het leven, stilte. Ik verbaas mij over de stilte die er heerst, als het gaat over God."
Een zekere "pudeur" (schaamte) weerhoudt ons ervan om de belangrijkste zaken van ons leven ter sprake te brengen. Zoals men in gezelschap niet spreekt over gevoelens van liefde en genegenheid (en vaak is dat ook goed), zo rust er een taboe op om over God te spreken, over de Bijbel, over het geloof. Met dit taboe hebben we leren leven, zeker in de afgelopen jaren onder de paarse regering, die het geloof, de Schrift, een hogere orde waarnaar de politiek zich zou moeten richten, uitbande. Via democratische processen vormen de door de mens zèlf vastgestelde waarden en regels de samenleving, zonder verankering in een hogere zijnsorde.
Het doet denken aan de jongens uit het boek van William Golding: Lord of the Flies. Door een vliegtuigcrash belandden zij op een onbewoond eiland midden in de oceaan. Daar moesten ze zichzélf zien te redden. Door middel van een vuur dat ze ontstaken op één van de heuvels, die het eiland telde, niet ver van de zee, probeerden ze het contact met de buitenwereld tot stand te brengen. Daar moest hun redding vandaan komen. Daar lag hun hoop. Samen maakten ze afspraken over de manier waarop zij, tot hun uitkomst geboden zou worden, zouden leven.
Maar het kwaad was zo oppermachtig dat veel jongens erdoor aangeraakt werden, sterker: ze werden erdoor gegrepen en bezeten. Met o.a.als gevolg dat ze het vuur op de heuvel, dat het contact met de buitenwereld levend wilde houden, lieten doven. Ze richtten zich alleen op het hier en nu, op het leven op het eiland, waar zij de dienst uitmaakten. Alsof er geen andere wereld meer was. Het gevolg? Verwildering. Primitieve hartstochten bedreigden elke vorm van orde die nog op het eiland overgebleven was ten enenmale. Elk contact met het generzijds was uitgebannen.
Guitton schreef: Op het spreken over God rust in onze neutraal geworden maatschappij een taboe. Jawel, in de privé-sfeer is het geoorloofd. Thuis of in de kerk. Maar op straat, in de politiek?

Afgelopen week kwam bij ons thuis de jongerendag van de EO ter sprake. Ik had er een voorstukje van gezien op t.v. Enkele beelden van de jongerendag van vorig jaar werden getoond, met een uitnodiging aan de jonge mensen om ook dit jaar van de partij te zijn. En eerlijk gezegd, de beelden van uitgelaten jongeren uit een gospelgroep gaven het me in om me voor de eerste keer vrij negatief over deze dag uit te laten. Wat een spektakel! In een discussie die zich daarop ontspon met enige jonge mensen vroeg ik hun: hoort die muziek, die manier van doen nu werkelijk bij Christus, zoals Hij op ons overkomt uit de Evangeliën? Past dat bij Zijn manier van doen?
Ondertussen ging de jongerendag gewoon door. Mijn kinderen waren er dit jaar niet bij. Meestal was dat de laatste jaren wel het geval, nu hadden ze andere dingen. Maar een vriend die er iets van op t.v. gezien had, vertelde hun opgetogen dat de (waarschijnlijk) toekomstige premier Jan Peter Balkenende er was geweest en had gesproken. Hij liet hun op een video-band zien wat ervan op het journaal geweest was.
Omdat ze mijn sympathie voor de politicus kennen en weten hoe dankbaar ik ben voor de uitslag van de laatste verkiezingen probeerden ze opnieuw of ik de jongerendag toch niet gunstig gezind was: dit was er dan toch maar gebeurd! Nu gaf ik nauwelijks een krimp. Ik bleef bij mijn oordeel. Totdat…ik op de maandag na de jongerendag in het Reformatorisch Dagblad een verslag over het evenement las. Veel was er wat mij niet aan kon spreken. Maar toen ik las wat Balkenende had gezegd over het feit dat hij bij het zien van zoveel jongeren die kiezen voor Jezus Christus bemoedigd werd om door te gaan, begreep ik ineens de opgetogenheid van mijn kinderen.
Ik bekende hun dat …typerend was hoe sommigen reageerden - hun gezicht klaarde op. Ineens begonnen ze te praten. Ja, en dit was er geweest en dat… Een paar uur later vertelde een vrouw uit de gemeente me hoe haar broertje haar tijdens de maaltijd verteld had dat hij op de jongerendag was geweest. Wat het meeste indruk had gemaakt was het optreden van dhr. Balkenende. "Het was heel bijzonder", zei hij…

"Natuurlijk", bedacht ik me, "er is een ban gebroken." Zelfs zo'n belangrijk politicus die nog wel premier zal gaan worden, zocht hèn op en spreekt met hèn over het belang van het geloof in Jezus Christus. En dat voor de camera. En dat komt op het journaal!
Hoe belangrijk is dat voor jongeren. Zij groeiden op onder paars. En nu spreekt één van de belangrijkste politici hun taal en doorbreekt een taboe. Dit keer geen 'silence sur l'essentiel'. Zet het interview tijdens de jongerendag enigszins de toon voor de toekomst en wordt op deze wijze een weg gebaand om het vuur dat in de wereld het contact houdt met de hogere zijnsorde - met God zelf - weer aan te blazen? Als de ban van de secularisatie, van de stilte over het essentiële doorbroken wordt, zou dat ten goede komen aan het hele leven op het eiland dat Golding schetst, dat wil zeggen: aan de hele samenleving in de wereld waarin wij leven. Het zou ten goede komen aan kerk, school, gezin en maatschappij. Sprong die vonk over naar onze jongeren? - dan is dat alleen maar winst. Grote winst!