Terug naar Ecclesianet.nl

De huidige economische crisis

U zoekt mij omdat u van de broden gegeten hebt en verzadigd zijt…
Johannes 6: 26b


Er zit in het woord dat Christus tot de schare richt een verwijt en een
opvordering. Daags ervoor heeft Hij hen aan de andere kant van het
meer van Galilea te eten gegeven. Hij had omhoog gezien en gedankt. In
zijn handen vermenigvuldigden zich de paar broden en vissen die er
waren, zodat er voor de duizenden mensen genoeg was. Er waren zelfs
manden vol over! In de vroege morgen van de volgende dag komen
deze mensen opnieuw naar Hem toe, vol verwachting. Wat zullen ze nu
beleven? Maar dan krijgen ze een koude douche: “Werk niet om de spijs
die vergaat, maar om die spijs die blijft tot in het eeuwige leven.”
Op de letter genomen is dit een merkwaardig woord. Het kan toch niet
zo zijn dat het christendom oproept tot luiheid! Dat zou in tegenspraak
zijn met veel teksten uit het Oude Testament. We hoeven maar te denken
aan de oproep uit Spreuken: “Ga tot de mier, gij luiaard, en word wijs”,
of: “Al wat u doet ,doe dat met macht.” Zo kan Christus het niet bedoeld
hebben. Hoe dan wel?
In ieder geval is het zo dat Christus het gewone werken en het resultaat
ervan relativeert: het gaat erin om een spijze die vergaat.
Het is goed om ons dat te realiseren, zeker vandaag de dag. Vanaf de
jaren tachtig van de vorige eeuw, na de vorige golf van werkeloosheid, is
eerst in Amerika en Engeland en daarna op het Europese continent alles
op alles gezet om zoveel mogelijk werk te ‘creëren’. Een van de kabinetten
had het als motto: “Werk, werk en nog eens werk”. Dat was in de tijd
van het faillissement van het communisme. De vrije markt was een beter
systeem gebleken en nóg zeggen we: gelukkig maar. Zelfs China ging
ertoe over! Daar kwam bij dat dankzij de ontwikkelingen op het gebied
van informatica de wereldhandel explosief toenam. We hebben er allemaal
profijt van gehad. Alleen – de handel, het geld, de winst leek ineens
álles te zijn.
Ooit zei Albert Schweitzer: wat er van het Westen worden zal, hangt in
grote mate af van de vraag of naast de technische en economische vooruitgang
de morele vooruitgang gelijke tred zal houden. Als dat niet het
geval is zullen wij die dingen die mogelijk zijn, op een verkeerde manier
gaan gebruiken. Het sprak daarmee een eenvoudige maar diepe waarheid
uit.
Zeg ik teveel als ik beweer dat Albert Schweitzers hoop niet uitkwam, dat
de rijkdom ons gemakzuchtig en arrogant maakte?
Tekenend was de laatste jaren de toenemende drukte
op Schiphol tegen de Kerst. Men trok er massaal op uit.
Wie dacht aan aanbidding van het Christuskind? En
het vertier dat men op de vakantiebestemmning zocht,
was in vergelijking tot spotzucht en cynisme die dagelijks
door de ether komen, nog onschuldig. We werden
ook arrogant. Zo verklaarde ongeveer een jaar geleden
een ‘deskundige’ nog in een radioprogramma dat
het onbestaanbaar was dat het ooit weer zou worden
als in de jaren dertig. Toen had men nog niet zo’n
inzicht in de wetmatigheden in de economie als nu.
Door renteverhoging en -verlaging, door ingrepen in
de fiscale sfeer kon men al te grote schommelingen en
dus ‘de malaise’ van de jaren dertig van de vorige
eeuw voorkomen. Wij kónden zoveel.
Een jaar later staat het er in de hele wereld anders
voor. Ook ons kabinet ziet zich genoodzaakt de koers
radicaal om te buigen, vanwege een dramatische
terugval in de economie, die zoals de minister-president
het nota bene zei, “alleen te vergelijken valt met
de jaren dertig”.
Johannes 6 geeft er alle aanleiding toe het geheel te
zien in Bijbels licht. Christus had het volk in de woestijn
gevoed. Wie zorgvuldig leest wat dáár gebeurde,
komt er diep van onder de indruk. Het Koninkrijk der
hemelen diende zich aan, de krachten ervan deden
zich voor om en nabij Christus. Zoals het zand op het
strand kan zinderen door de hitte, zo zinderde iets van
het Koninkrijk der hemelen in de woestijn, rondom de
persoon van Christus. De schare maakte mee dat in en
om Christus de hemel zich opende en Gods zegen
zich over hen heen legde. Het Koninkrijk der hemelen
was zo dichtbij gekomen dat het met de handen te tasten
viel. Wat moet dat groots geweest zijn. Maar of de
schare dat gezien heeft? De volgende morgen blijkt
dat ze er volstrekt langsheen geleefd hebben. Ze
komen massaal om van Christus opnieuw broden te
kunnen krijgen. Maar Christus weigert.
Lopen wij wellicht in deze tijd ook op tegen een
soortgelijke weigering van Christus? In geen samenleving
heeft Christus zich zo bekend gemaakt als in het
Westen. Maar handelscentra en kantoorgebouwen
prijken inmiddels ver uit boven de kerktorens die ooit
de skyline van onze steden kenmerkten, als om aan te
geven dat het dagelijks brood – dat belangrijk
genoeg is: Christus leer in het ‘Onze Vader’ erom bidden!
– het is het één en al geworden.
Hoe moet Christus gekeken hebben toen Hij zei: “U
zoekt Mij om de broden. Werkt niet om de spijs die
vergaat, maar om de spijs die blijft tot in het eeuwige
leven”? Hoe zal Christus naar óns kijken, met onze
video’s, t.v.-uitzendingen, computergames en focus op
‘vooruitgang’. U zoekt Mij om de broden…. Welk een
verwijt! “Werkt om de spijs die niet vergaat, die de
Zoon des mensen u geven zal!” Hij is het ware Brood
dat God gegeven heeft, zelfs zo dat Christus voor de
wereld stierf, om dit brood te kunnen geven!
Wellicht laat Johannes 6 het beste uitkomen wat er
momenteel, in de huidige crisis eigenlijk aan de hand is.