Terug naar Ecclesianet.nl

Verstaat u wat u zingt? Blijf bij mij, Heer, want d'avond is nabij ...

C. de Gooijer (Haarlem), Kerkblaadje 60e jaargang (1969), nr. 21 (blz.174-175)

Laat ik, wellicht ten overvloede, beginnen met de opmerking dat aan Gez. 282 de vraag van de Emmaüsgangers (Luc. 24 : 29) ten grondslag ligt: “Blijf bij ons, want het is tegen de avond en de dag is reeds gedaald“. Het valt direct op, dat de dichter het “ons“ in die vraag in “mij“ veranderd heeft. Het is een z.g. Ik-lied; het heeft een sterk persoonlijk karakter. De dichter heeft het ook niet voor gebruik in de eredienst bedoeld. Hetzelfde geldt trouwens voor veel meer gezangen.
We zijn er aan gewend Gez. 282 bij uitstek als avondlied te beschouwen. In die rubriek is het nu eenmaal ingedeeld. Maar wie de tekst aandachtig leest, moet wel toegeven, dat dit lied verder reikt dan het einde van een kalenderdag; het reikt tot aan de avond van het leven, daar waar de gróte duisternis valt en de mens eenzaam de laatste grens moet passeren (als andere hulp ontbreekt!). Dit gezang is veeleer een uiting van een bereid zijn om te sterven.
Het gedicht is inderdaad geboren op de grens van leven en dood. De auteur van “Abide with me“ (de aanhef van het Engelse origineel) was Henry Francis Lyte (1793-1847), predikant te Brixham in Devonshire. In de zomer van 1847 meldden zich de laatste symptomen van een ongeneeslijke ziekte. Lyte stemde er mee in de komende wintermaanden in Zuid-Frankrijk door te brengen, maar tot verbazing van familie en vrienden stond hij er op de laatste zondag voor zijn vertrek nog eenmaal te preken, ofschoon zijn zwakke lichaam die inspanning eigenlijk niet kon verdragen. Nadat hij die zware taak temidden van zijn ademloos luisterende gemeente volbracht had, in de late namiddag van 4 september 1847, wandelde hij het pad af dat van de pastorie naar de kust leidde. Bij het licht van de dalende zon schreef hij zijn laatste en meest bekende gedicht: Abide with me .... 's Avonds gaf hij het manuscript aan zijn dochter. Ruim twee maanden later, op 20 november 1847, stierf hij te Nice.
In onze tijd van “top-tien“ lijsten heeft een recent onderzoek in Engeland uitgewezen, dat onder de geestelijke liederen het “Abide with me“ nog steeds een van de bovenste plaatsen op de lijst inneemt. Maar belangrijker is, dat Henry F. Lyte's woorden ontelbaar velen in hun laatste eenzame uren troost gebracht hebben.

Noot R.C. Vervoorn:
Het lied in in een andere vertaling opgenomen in het Liedboek van de kerken, Gez. 392: “Blijf mij nabij, wanneer het duister daalt“.
Naast Gez. 292 is een ander lied van Lyte in de Hervormde Bundel 1938 opgenomen: Gez 147: “Prijs, mijn ziel, den Hemelkoning“. Ook dit staat in een andere vertaling in het Liedboek voor de kerken, Gez. 460: “Loof de Koning, heel mijn wezen“.
Hieronder volgt de Engelse tekst, zoals die o.a. te vinden is in J.R. Watson, An Annotated Anthology of Hymns, Oxford University Press 2001, pag. 273/4:

Abide with me; fast falls the eventide;
The darkness deepens; Lord with me abide!
When other helpers fail and comforts flee,
Help of the helpless, O abide with me.

Swift to its close ebbs out life's little day;
Earth’s joys grow dim; its glories pass away;
Change and decay in all around I see;
O thou who changest not, abide with me.

I need thy presence every passing hour;
What but thy grace can foil the tempter's power?
Who, like thyself, my guide and stay can be?
Through cloud and sunshine, Lord, abide with me.

I fear no foe, with Thee at hand to bless;
Ills have no weight, and tears no bitterness.
Where is death's sting? where, grave, thy victory?
I triumph still, if thou abide with me.

Hold thou thy cross before my closing eyes;
Shine through the gloom, and point me to the skies;
Heaven's morning breaks, and earth's vain shadows flee:
In life, in death, O Lord, abide with me!