Terug naar Ecclesianet.nl

Toch een volkskerk?

Ds. L.J. Geluk / Dr. H. Klink

Vorige week pleitte dr. B. Plaisier voor een verandering van de kerkorde van de PKN met betrekking tot de 'randkerkelijken'. Aanleiding ervoor is dat veel kerkenraden op grond van de kerkorde veel leden van de gemeente schrappen uit het ledenregister. Dit gebeurt als bepaalde mensen al jaren geen vrijwillige bijdrage betalen of geen noemenswaardige activiteiten laten zien in de gemeente. Plaisier is hiervan geschrokken en bepleit nu een drempelpositie voor randkerkelijken, die gelijk staat aan wat in Engeland heet: liminality. Weliswaar zijn deze mensen dan niet kerkelijk betrokken, maar daar staat tegenover dat deze mensen wel een losse band met de kerk op prijs stellen.

Bovendien bepleit hij een herbezinning op de vraag wat het betekent dat God zich naar de mens heeft gewend en Jezus zich tot de schare richtte en daarmee teruggreep op de waarde van het behoren tot de brede gemeenschap van Israël vanuit het verbond en de trouw van God. Een grondige herbezinning is ook nodig op de vraag hoe dit vertaald moet worden naar de geldwerving.

Het zij ons veroorloofd op te merken dat wij het bericht over Plaisiers opmerkingen met meer dan gewone belangstelling hebben gelezen. Want wat dr. Plaisier hier uitspreekt wás er allemaal: in de Nederlandse Hervormde Kerk als volkskerk werden (in tegenstelling tot de Gereformeerde Kerken) de bedoelde randkerkelijken meegeteld, werden zelfs ongedoopte kinderen van Hervormde ouders geacht bij de kerk te behoren, op grond van het verbond! En het was dr. O. Noordmans die in de jaren dertig uitdrukkelijk pleitte voor de volkskerk op grond van Jezus' houding tegenover de schare! En het was prof. Van Ruler die na de oorlog wees op het verbond en daarmee op het belang daarvan voor de volkskerk. Tijdens het SoW-proces was het dr. W. Aalders die wees op het desastreuze van het doorsnijden van de band met de historie en het verbond. Maar protesten van hen die wezen op het grote belang van de volkskerk en het onhistorische en heilloze van het opgeven daarvan mochten niet baten – sterker: ze werden genegeerd. Met als resultaat dat de PKN zelf de band met de randkerkelijken heeft doorgesneden.

Kennelijk ondervindt men daar nu in brede lagen van de PKN de gevolgen van, tot in het financiële toe. Of is het toeval dat dr. Plaisier genoemde woorden sprak ten overstaan van de Interkerkelijke Commissie Geldwerving? Dr. Plaisier roept op tot herbezinning. Wat kan herbezinning ánders inhouden dan erkennen: we deden het bij de kerkfusie verkeerd? Er is een ándere visie nodig op de verhouding van kerk en volk dan in de PKN haar beslag kreeg. En in het verlengde daarvan: het had anders gekund en… het had anders gemóeten!