Terug naar Ecclesianet.nl

Een nieuwe bundel met preken van Kohlbrugge

Onder de titel Het is mij goed nabij God te wezen verscheen onlangs een bundel met 47 betrekkelijk onbekende preken van dr. H.F. Kohlbrugge1. De meeste ervan waren nog niet eerder in het Nederlands vertaald. Kohlbrugge hield deze preken in Elberfeld in de periode 1856-1874. Wat direct opvalt is, dat veruit de meeste (39 van de 47) een tekst uit het Oude Testament als uitgangspunt hebben. Dit hangt samen met het feit dat alle preken ontleend zijn aan één bron, namelijk de Schriftauslegungen, een wekelijkse uitgave van de Niederländisch-reformierte Gemeinde te Elberfeld uit de jaren 1904-1927, onder redactie van ds. Benjamin Lütge2. In de – later in 23 delen gebundelde – Schriftauslegungen vinden we een weergave van alles wat Kohlbrugge gezegd en geschreven heeft (preken, aantekeningen, catechisatiestof) over de Bijbelboeken van Genesis 1 tot Psalm 95. Wanneer daartoe aanleiding was, werden ook verhandelingen over andere (nieuwtestamentische) Bijbelboeken ingevoegd. Ds. Lütge was met dit arbeidsintensieve werk gevorderd tot Psalm 95, toen hij het moest beëindigen, omdat zich bij hem tekenen van afnemende geestvermogens openbaarden. Niemand kon het werk van hem overnemen, zodat de uitgave noodgedwongen werd stopgezet.

Van de preken in de Schriftauslegungen heeft de heer T. van Es (Alblasserdam) er 47 geselecteerd, vertaald en van aantekeningen voorzien. Ze zijn (in de volgorde van de Bijbelboeken) opgenomen in de eerdergenoemde bundel, die door Den Hertog te Houten is uitgegeven in samenwerking met de “Vereeniging tot Uitgave van Gereformeerde Geschriften”. De eerste preek in de bundel gaat over Genesis 17: 1, de laatste over Psalm 73: 28, waaraan de titel van het boek is ontleend.

In een woord vooraf wijst Van Es erop, dat hij “zo letterlijk mogelijk” heeft vertaald. Oudere uitdrukkingen kregen daarbij de voorkeur. Gepoogd is, het woordgebruik van de Nederlandse Luthervertaling van 1748 door te laten klinken. “Leute” werd met “lieden”, “verstehen” waar mogelijk met “verstaan” vertaald. Dit om zoveel mogelijk het idioom van Kohlbrugge vast te houden. Hoe consequent de vertaler te werk is gegaan, blijkt uit zijn weergave van Psalm 73: 28. In de Lutherbijbel luidt het begin van deze tekst: “Aber das ist meine Freude, dass ich mich zu Gott halte ….”. Dit wordt als volgt vertaald: “Maar, dit is mijn vreugd, dat ik mij tot God houd”. Wat betekent deze eigenaardige en niet zo heldere uitdrukking ”zich tot God houden”? In zijn preek geeft Kohlbrugge zelf een antwoord. “Sommigen vertalen: ‘het is mij goed, dat ik nabij God ben’, anderen: ‘het is mij goed, dat God mij nabij is’, weer anderen: ‘het is mijn goed, dat ik nabij God ben’. – ‘zich tot God houden’ is dus zoveel als: in Hem geloven, zijn Woord voor waar en zeker houden, ondanks het tegendeel dat voor ogen is” ( blz. 373). In een andere preek, over Psalm 73 in zijn geheel, ruim drie jaar later (in 1860) gehouden, zegt Kohlbrugge: “Zo ken ik dan van nu aan slechts één blijdschap: dat ik mij aan God houd”. En hij vervolgt: “Maak je uit de voeten, gij satan, met alles wat je mij zou willen schenken, ik zet mijn vertrouwen op de Heere, opdat ik verkondige al Zijn doen: hoe U, o Heere, toen ik U miskende en tegen U murmureerde, mij toch in genade hebt aangenomen, hoe U mij geleid hebt tegen mijn wil en ten slotte toch naar mijn wil; hoe U mij in genade verlost hebt van de betovering, die mij gevangen hield, en mij in al Uw heil gezet hebt. Ja, U alleen zult de roem hebben! (blz. 368). Een aanbeveling van deze, in een fraaie band gestoken prekenbundel met zijn rijke inhoud is voor lezers van Ecclesia overbodig.

M. den Admirant

Noten
1 Dr. H.F. Kohlbrugge, Het is mij goed nabij God te wezen, 47 preken, Den Hertog B.V. Houten, 2012, gebonden, 380 blz. ISBN: 978 90 331 2446 4.
2 Benjamin Lütge, die in 1858 in Elberfeld werd geboren, was de jongste zoon van Heinrich Andreas Lütge en Maria Petronella Schey. Na zijn theologische studie in Utrecht diende hij achtereenvolgens de hervormde gemeenten van Ter Aa, Raamsdonk en Groningen. In 1901 keerde hij terug naar zijn geboortestad, waar hij werd bevestigd als predikant van de Niederländisch-reformierte Gemeinde. Per 1 april 1926 ging hij om gezondheidsredenen met emeritaat. Lütge overleed op 25 december 1927.