Terug naar Ecclesianet.nl

Het leven is geopenbaard.

Overdenking over 1 Johannes 1:1-4 *

In gedachten zien we de oude Johannes staan aan de oever van de zee. Hij is in gepeins verzonken, mediterend over het leven met zijn hoogteen dieptepunten. Wat zou er allemaal in dat hart van die oude discipel leven? Daarover behoeven we niet onzeker te zijn. Hij heeft het op schrift gesteld. Eén ding is bepalend: in zijn hart golft het van verwondering. Zoals de golven van de zee neerstrijken op het strand, zo golft de ene gedachte na de andere in zijn hart.

Het is de intensiteit van Jezus’ leven die zijn gedachten gevangen heeft genomen. Uit die overvloed van genade ontspringt nu gedachte na gedachte. Die overvloed van gedachten vertrouwt hij toe aan het papier. Het zijn diepe gedachten. Je merkt het bij het lezen van zijn brief. Het laat zich niet zo heel gemakkelijk lezen. Soms lijkt hij zich te herhalen, dan weer lijkt het verwarrend. Maar dat is slechts de oppervlakte. We moeten deze brief vooral ook langzaam lezen, maant Romano Guardini ons. Alsof de gedachten telkens uit de diepte der zee moeten opklimmen naar de oppervlakte. Gedachten uit een hart dat levenslang verbonden is geweest met zijn Meester. De – door de Geest gewerkte – herinneringen zijn steeds intenser en levendiger geworden.

Zo golft het in het hart van Johannes, en hij vertrouwt zijn gedachten toe aan het papier. Johannes begint bij het begin. Wat er was vanaf het begin. Het allereerst begin, Christus was erbij. Het moment toen God aarde en hemel schiep. Christus: het uitgesproken Woord van de Vader. Alle dingen zijn door Hem gemaakt. Door het woord van Zijn kracht. God sprak het Woord, Zijn Zoon uit, verlichtende de aarde. Op de eerste dag schiep Hij het licht. Op de vierde dag de lichtdragers: weerspiegelingen van het eeuwige Licht. Maar de duisternis trad in, het licht moest wijken. We hebben de duisternis liever dan het licht. Wat restte waren lichtdragers als stille getuigen van het begin, maar zij waren het licht niet. Het verscheen later in de glans van de profeten. Zij kwamen tot een getuigenis om van dat Licht te getuigen, maar zij waren het Licht niet. Zij profeteerden en zagen van verre, maar zij waren het licht niet. Totdat Hij in de laatste dagen tot ons sprak. Het scheppende Woord uit het begin werd vlees. Hetgeen was van den beginne, kwam op aarde. Dit wonder is zo groot, zo overweldigend. Johannes vertrouwt het toe aan het papier. Bijna stamelend, struikelend over zijn gedachten. Ik Johannes was erbij. Met een opklimming van waarneming tast hij dit wonder van de vleeswording af. Wat er was vanaf het begin, wat wij gehoord hebben, wat wij gezien hebben met onze ogen, wat wij aanschouwd hebben.

Johannes kijkt nog weer even op richting de eindeloze horizon. Wij hebben aanschouwd. De Eniggeboren Zoon van de Vader. Gehoord en gezien. Een hemels schouwspel op aarde. Johannes is als een adelaar tot grote hoogte gestegen. Dit aanschouwen van Johannes gaat ver en diep. Dan daalt zijn blik af naar zijn handen. Die oude gerimpelde handen van Johannes. Zijn leven staat er in getekend. De hoogte- en dieptepunten. Wat er uit zijn handen is voortgekomen, en wat er bij zijn handen is afgebroken. Maar als Johannes naar zijn handen kijkt, is het niet zozeer zijn arbeidzaam of moeitevol leven dat hem raakt. Zijn handen spreken van het Woord. Wat onze handen hebben getast van het Woord des levens. Deze handen zijn inderdaad getekend door het Leven, het Woord des Levens.

Stille verwondering vult zijn hart: deze handen hebben Hem aangeraakt die van den beginne was. De Zoon van God heeft hem aangeraakt. Het woord heeft hem aangeraakt. God heeft hem aangeraakt. Geraakt door het Woord. Het Woord van het begin is vlees geworden, tastbaar!
De herinneringen zijn nog levendig, Johannes is diep geraakt. Vanuit die jarenlange gemeenschap met deze Christus is een grote verwondering gegroeid en een diepe blijdschap. Het vaste punt in zijn leven. Dat scheppende Woord wist de duisternis te verdrijven.

Johannes leefde in turbulente tijden. De Openbaring die hij van Jezus Christus ontving, laat dat in alle heftigheid zien. Zo hebben velen, juist ook in kantelende tijden, geluisterd naar en geleefd met dit Woord. En wij die van verre staan? De boodschap komt tot ons via oor-, oog- en handgetuigen: het is tastbaar Evangelie. Opdat ook onze blijdschap volkomen zij.

Er zijn velen in onze tijd die tastend en zoekend hun weg gaan. Ze grijpen alles vast wat hun voorgeschoteld wordt, maar het heeft geen vaste vorm, het biedt zo weinig houvast. In hoofdstuk 2:18 schrijft de apostel: kinderen het is het laatste uur. Dat betekent: Laat wat u vanaf het begin gehoord hebt, in u blijven. Hoe nodig hebben we het zo in de ban te zijn van het Woord. Dat het ons zo grijpt zoals het Johannes gegrepen heeft. En dat levende Woord is een scheppend woord. Zoals in het begin, werkt het Woord nog scheppend, herscheppend. Moge dit Woord, het levende Woord, ons hart geheel en al vervullen.

Ds. G.C. Bergshoeff, Bergambacht.

* Meditatie, uitgesproken op de Conferentie van de Vrienden van Dr. H.F. Kohlbrugge op 28 mei 2011 in de Hervormde Kerk van Vianen